علت سرد و گرم شدن آب پکیج بیتا | ۱۲ دلیل اصلی + راه حل
علت سرد و گرم شدن آب پکیج بیتا چیست؟ ۱۲ دلیل اصلی و راه حل هر کدام
اصلیترین علت سرد و گرم شدن آب پکیج بیتا، رسوب گرفتن مبدل ثانویه هست که فقط با اسیدشویی برطرف میشود. بقیه علتهای مهم به ترتیب احتمال:
- نوسان فشار آب ساختمان به خاطر تنظیم نبودن پمپ و منبع تحت فشار
- خرابی فلوسوئیچ و قطع شعله هنگام مخلوط کردن آب سرد
- معیوب بودن سنسور NTC آب گرم مصرفی
- فشار خیلی کم آب ورودی به پکیج
- به هم خوردن تنظیم حداقل شعله
- ضعیف شدن پمپ، خرابی پرشر هوا یا فلومتر
در ادامه من دقیق توضیح میدهم چطور با چند تست ساده بفهمید کدام یک از این ۱۲ علت مربوط به پکیج شماست و کدامها رو خودتان بدون سرویسکار حل میکنید.
رسوب مبدل ثانویه پکیج بیتا
وقتی زیر دوش هستید و آب هر ۲۰ تا ۳۰ ثانیه یک بار سرد و بعد داغ میشود، اولین چیزی که من چک میکنم مبدل ثانویه هست. در مدلهای دو مبدله بیتا آب گرم مصرفی داخل یک مبدل صفحهای استیل گرم میشود که از تعدادی صفحه نازک موجدار تشکیل شده و فاصله بین صفحات فقط چند میلیمتر هست. همین فاصله کم باعث میشود با یک لایه نازک رسوب، مسیر عبور آب مصرفی تنگ بشود.
چرا رسوب باعث نوسان دما میشود؟ جواب: وقتی مسیر آب تنگ شد، حجم کمتری آب از مبدل رد میشود و همان حجم کم خیلی سریع داغ میشود، سنسور NTC مصرفی دمای بالاتر از حد تنظیم رو میبیند و فرمان قطع شعله میدهد، چند ثانیه بعد آب خنک میشود، شعله دوباره روشن میشود و این چرخه بدون توقف تکرار میشود. طبق تجربهای که با پکیجهای دو مبدله دارم، نزدیک ۷۰ درصد موارد نوسان آب گرم مصرفی از همینجا شروع میشود.
زمان رسوب گرفتن معمولا حدود ۲ سال بعد از نصب هست، ولی در شهرهایی که سختی آب بالاست (مثلا TDS بالای ۴۰۰) گاهی ۸ ماهه اتفاق میافتد و در مناطق با آب نرم ممکن هست تا ۵ سال هم طول بکشد. یک نشانه تکمیلی هم وجود دارد: اگر شیر آب سرد رو کامل باز کنید و پرفشار باشد، ولی همان شیر روی حالت آب گرم کمفشار بشود، تقریبا مطمئن باشید مبدل ثانوبه گرفته.
راه حل قطعی: اسیدشویی مبدل ثانویه توسط سرویسکار. تعویض NTC یا فلوسوئیچ در این حالت هیچ فایدهای ندارد و فقط هزینه اضافه هست.
نوسان فشار آب ساختمان
این مورد رو حتما حتما قبل از تماس با سرویسکار خودتان بررسی کنید، چون اصلا ربطی به پکیج ندارد. در ساختمانهایی که پمپ آب دارند، پمپ با یک کلید اتوماتیک و یک منبع تحت فشار کار میکند. اگر باد منبع خالی شده باشد یا دیافراگم داخلش پاره باشد، پمپ هر چند ثانیه یک بار روشن و خاموش میشود و فشار آب به شکل پلهای بالا و پایین میرود.
پکیج با هر تغییر فشار، دبی ورودیاش عوض میشود و چون شعله نمیتواند به همان سرعت خودش رو تطبیق بدهد، دمای خروجی نوسان میکند. تست کردنش هم کاری ندارد: شیر آب سرد آشپزخانه رو کامل باز کنید و یک دقیقه فقط به جریان آب نگاه کنید. اگر آب مدام کم و زیاد میشود یا با هر بار روشن شدن پمپ یک ضربه به جریان وارد میشود، مشکل از ساختمان هست.
برعکسش هم اتفاق میافتد. بعضیها بعد از نصب پمپ جدید میگویند آب گرم دیگر داغ نمیشود ولی با خاموش کردن پمپ درست میشود. دلیلش این هست که پمپ قوی، حجم زیادی آب رو با فشار وارد مبدل میکند و پکیج توان گرم کردن این حجم آب رو در یک عبور ندارد؛ نتیجه آب ولرم هست، نه سرد و گرم.
راه حل: باد منبع تحت فشار رو کمی کمتر از فشار روشن شدن پمپ تنظیم کنید و فاصله فشار قطع و وصل کلید اتوماتیک رو حداقل ۱ بار بگذارید. اگر بعد از این کار باز هم نوسان داشتید، آنوقت با نمایندگی پکیج بیتا تماس بگیرید.
تشخیص سریع علت سرد و گرم شدن آب پکیج بیتا در ۵ دقیقه
قبل از اینکه کسی رو خبر کنید، این چند مرحله رو به ترتیب انجام بدهید. نتیجه هر مرحله شما رو مستقیم به یکی از علتهای این مقاله میرساند.
- مطمئن بشوید هیچ شیر آب گرم دیگری در خانه باز نیست و ماشین لباسشویی یا ظرفشویی به آب گرم وصل نیست.
- شیر آب سرد آشپزخانه رو کامل باز کنید. اگر جریان پالسی و نامنظم هست، سراغ پمپ ساختمان بروید.
- شیر آب گرم حمام رو بدون مخلوط کردن با آب سرد کامل باز کنید و ۲ دقیقه صبر کنید. اگر دما ثابت ماند و فقط موقع مخلوط کردن نوسان شروع شد، مشکوک به فلوسوئیچ هستید.
- دبی آب گرم و آب سرد رو از یک شیر مقایسه کنید. آب گرم به وضوح کمتر بود؟ مبدل ثانویه رسوب دارد.
- درجه آب گرم مصرفی روی پنل رو از ۶۰ به ۴۵ بیاورید. اگر نوسان کم شد یا از بین رفت، شعله بیش از حد قوی هست یا فشار ورودی خیلی کم هست.
- از دریچه شیشهای محفظه احتراق به شعله نگاه کنید. اگر شعله هر ۲ تا ۳ ثانیه خاموش و روشن میشود، مشکل از سیستم احتراق، پرشر هوا یا الکترود یون هست، نه از مدار آب.
خرابی فلوسوئیچ یا فلورگلاتور
علامت این خرابی خیلی مشخص هست: شیر آب گرم رو تنها باز میکنید، آب داغ میشود و ثابت میماند. به محض اینکه آب سرد رو مخلوط میکنید، به جای ولرم شدن، آب کاملا سرد میشود؛ آب سرد رو میبندید، دوباره داغ میشود. این اتفاق در همه شیرها هست ولی زیر دوش بیشتر آزاردهنده هست.
دلیلش چیست؟ برد پکیج زمانی شعله رو روشن میکند که فلوسوئیچ عبور حداقل دبی مشخصی رو (در اغلب بردها حدود ۲.۵ لیتر در دقیقه) اعلام کند. وقتی آب سرد رو مخلوط میکنید، سهم آب گرم کم میشود. اگر مگنت داخل فلوسوئیچ با رسوب سنگین شده باشد یا میکروسوئیچ ضعیف شده باشد، آستانه عمل کردنش به ۴ یا ۵ لیتر در دقیقه میرسد و با یک مخلوط کردن معمولی، شعله قطع میشود.
دقت کنید که همین علامت گاهی با رسوب مبدل ثانویه یا تنظیم نبودن شعله هم دیده میشود و علائم آنقدر شبیه هم هست که حتی سرویسکار باتجربه هم ممکن هست اشتباه تشخیص بدهد. تفاوت اصلی: در خرابی فلوسوئیچ، دبی آب گرم کم نمیشود؛ در رسوب مبدل، دبی کم میشود.
راه حل: باز کردن فلوسوئیچ، تمیز کردن مگنت و مسیرش از رسوب و در صورت خرابی میکروسوئیچ، تعویض قطعه.
خرابی سنسور NTC آب گرم مصرفی
NTC یک مقاومت حساس به دما هست که با بالا رفتن دما، مقاومتش کم میشود. برد از روی همین مقاومت، دمای آب مصرفی رو میفهمد و شعله رو کم و زیاد میکند. در اغلب پکیجها این سنسور در ۲۵ درجه سانتیگراد حدود ۱۰ کیلواهم و در ۶۰ درجه حدود ۲.۵ کیلواهم نشان میدهد.
چطور خراب میشود؟ سه حالت رایج هست. اول اینکه سنسور روکار با فنر روی لوله بسته شده و فنرش شل شده، در نتیجه دما رو با تاخیر میخواند و تا بفهمد آب داغ شده، دما از حد گذشته و شعله قطع میشود. دوم اینکه کانکتورش اکسید شده و مقاومت مسیر تغییر کرده. سوم اینکه خود المان معیوب شده و اعداد پرشی میدهد.
تست کردنش با مولتیمتر انجام میشود: سیم رو جدا میکنند، مقاومت رو در دمای محیط میخوانند و بعد سنسور رو در دست میگیرند؛ عدد باید به آرامی و بدون پرش پایین بیاید. اگر پرش داشت یا صفر و بینهایت نشان داد، سنسور خراب هست. البته احتمال این علت نسبت به رسوب و فلوسوئیچ کمتر هست.
جدول ۱۲ علت سرد و گرم شدن آب پکیج بیتا
| ردیف | علت | نشانه متمایزکننده | چه کسی حل میکند |
|---|---|---|---|
| ۱ | رسوب مبدل ثانویه | دبی آب گرم کمتر از آب سرد | سرویسکار (اسیدشویی) |
| ۲ | نوسان فشار آب ساختمان | آب سرد هم پالسی هست | خودتان |
| ۳ | خرابی NTC مصرفی | قطع شعله بدون الگوی مشخص | سرویسکار |
| ۴ | خرابی فلوسوئیچ | فقط موقع مخلوط کردن آب سرد | سرویسکار |
| ۵ | فشار کم آب ورودی | با کم باز کردن شیر بدتر میشود | خودتان / لولهکش |
| ۶ | خرابی NTC شوفاژ | همراه با ایراد در گرمایش | سرویسکار |
| ۷ | تنظیم نبودن حداقل شعله | آب سریع از ۶۰ درجه رد میشود | سرویسکار (مانومتر) |
| ۸ | خرابی پرشر هوا | شعله بعد از بزرگ شدن قطع میشود | سرویسکار |
| ۹ | رسوب مبدل اصلی | فقط در دو مبدله، همراه صدای جوش | سرویسکار |
| ۱۰ | پمپ ضعیف یا دور کند | فقط در دو مبدله | خودتان (کلید دور) / سرویسکار |
| ۱۱ | خرابی فلومتر | فقط در مدلهای مجهز به فلومتر | سرویسکار |
| ۱۲ | قطع و وصل مکرر شعله | شعله هر ۲ ثانیه خاموش میشود | سرویسکار |
فشار کم آب ورودی به پکیج
این حالت برعکس پمپ قوی هست. وقتی فشار شبکه یا فشار ساختمان کمتر از حدود ۱ بار باشد، دبی کمی وارد مبدل میشود و مشعل حتی روی کمترین توانش هم برای این دبی زیاد هست. آب در چند ثانیه از ۶۰ درجه رد میشود، NTC فرمان قطع میدهد، آب خنک میشود و شعله برمیگردد.
یک نشانه ساده: اگر شیر آب گرم رو کم باز کنید نوسان شدیدتر میشود و اگر کامل باز کنید آرامتر میشود. این الگو در برندهای دیگر هم دقیقا همینطور هست و باعث سرد شدن آب پکیج بوتان هم میشود.
راه حل: بررسی فشار آب ورودی واحد (بهتر هست بین ۱.۵ تا ۳ بار باشد)، تمیز کردن فیلتر توری ورودی آب سرد پکیج که خیلی وقتها با شن و رسوب گرفته و باعث افت فشار محلی میشود، و در طبقات بالای ساختمانهای بدون پمپ، نصب پمپ با منبع تحت فشار.
به هم خوردن تنظیم شعله
شیر گاز پکیج بیتا یک پیچ تنظیم حداقل و یک پیچ تنظیم حداکثر دارد. اگر حداقل فشار گاز روی مشعل بالاتر از مقدار کارخانه باشد (که برای گاز شهری معمولا در محدوده ۱.۵ تا ۲.۵ میلیبار هست)، مشعل نمیتواند به اندازه کافی کم بشود. با دبی معمولی حمام، آب به بالای ۶۰ تا ۶۵ درجه میرسد و برد برای محافظت، شعله رو برای چند لحظه قطع میکند.
تشخیص این مورد واقعا سخت هست، چون ظاهرش دقیقا شبیه فشار کم آب یا NTC خراب هست. تنها راه مطمئن، وصل کردن مانومتر به نقطه تست خروجی شیر گاز و خواندن فشار در حالت حداقل هست. با این حال گاهی همین تنظیم به هم خوردن به خاطر ضعیف شدن بوبین مدولار شیر گاز هست و پیچ تنظیم بیتقصیر هست.
راه حل: تنظیم فشار حداقل و حداکثر با مانومتر توسط سرویسکار. دستکاری این پیچها بدون مانومتر رو من به هیچ وجه توصیه نمیکنم.
خرابی NTC شوفاژ
شاید بپرسید سنسور مدار شوفاژ چه ربطی به آب گرم مصرفی دارد؟ در پکیج دو مبدله، وقتی شیر آب گرم باز میشود، آب مدار اولیه از مبدل اصلی به مبدل صفحهای میرود و حرارت رو به آب مصرفی میدهد. برد در تمام این مدت دمای مدار اولیه رو هم از روی NTC شوفاژ میخواند تا از جوش آمدن جلوگیری کند.
اگر این سنسور به اشتباه دمای بالا گزارش بدهد، برد شعله رو قطع میکند در حالی که آب مصرفی هنوز داغ نشده. این علت کمتر پیش میآید، ولی وقتی پیش بیاید ایرادهای عجیبی ایجاد میکند که یکیشان همین نوسان هست. تست و تعویضش دقیقا مثل NTC مصرفی انجام میشود.
رسوب مبدل اصلی
همونطور که در پاراگرافهای قبلی گفتم، مبدل ثانویه بیشترین سهم رو دارد، ولی مبدل اصلی هم میتواند مقصر باشد و فقط در پکیجهای دو مبدله. در پکیج تک مبدله (دو لولهای) رسوب مبدل اصلی باعث کم شدن آب گرم و صدای غلغل میشود، نه نوسان.
در دو مبدله، وقتی لوله مسی مبدل اصلی جرم میگیرد، گردش آب مدار اولیه کم میشود، دمای این مدار سریع بالا میرود، NTC شوفاژ یا ترموستات حد فرمان قطع میدهد و آب مصرفی که هنوز به دمای مطلوب نرسیده، سرد میشود. نشانه همراهش معمولا صدای جوشیدن از داخل دستگاه و بالا رفتن سریع دمای شوفاژ روی نمایشگر هست.
راه حل: رسوبزدایی مبدل اصلی که سختتر از مبدل ثانویه هست و بعضی وقتها به باز کردن کامل مبدل نیاز دارد.
پمپ پکیج و کلید دور
پمپ ویلو روی پکیج بیتا یک کلید سهحالته دارد. در حالت آب گرم مصرفی، همین پمپ آب مدار اولیه رو بین مبدل اصلی و مبدل صفحهای میچرخاند. اگر کلید روی دور ۱ باشد یا پروانه پمپ به خاطر رسوب و فرسودگی ضعیف شده باشد، انتقال حرارت به مبدل ثانویه کند میشود و همان اتفاق قطع شعله به خاطر داغ شدن مدار اولیه رخ میدهد.
اول از همه کلید دور پمپ رو نگاه کنید و روی ۳ بگذارید؛ این کار رو خودتان میتوانید انجام بدهید. اگر مشکل ماند، سرویسکار باید جریان مصرفی پمپ و صدایش رو بررسی کند. ضمنا این علت در پکیج تک مبدله اصلا مطرح نیست، چون در حالت مصرفی پمپ درگیر نمیشود.
خرابی پرشر هوا
پرشر هوا یک سوئیچ دیافراگمی هست که با مکش فن عمل میکند و به برد اجازه روشن شدن شعله رو میدهد. گاهی در لحظه شروع، مکش کافی هست و پرشر وصل میشود، ولی وقتی شعله بزرگ میشود و حجم گازهای داغ در محفظه بالا میرود، مکش کمی افت میکند و پرشر قطع میکند. شعله خاموش میشود، مکش برمیگردد، شعله روشن میشود و این حلقه ادامه دارد.
این مورد نادر هست ولی من در عمل دیدمش، مخصوصا وقتی طول دودکش زیاد هست یا شیلنگ سیلیکونی پرشر ترک خورده یا داخلش آب جمع شده. راه حل: بررسی شیلنگ و ونتوری، اندازهگیری مکش با مانومتر و در صورت نیاز تعویض پرشر.
خرابی فلومتر
در مدلهایی از بیتا که فلومتر توربینی دارند، این قطعه به جای اینکه فقط بگوید «آب هست یا نیست»، مقدار دقیق دبی رو با سنسور هال به برد اعلام میکند و برد بر همان اساس توان مشعل رو انتخاب میکند. اگر پره توربین با رسوب سنگین شده باشد و دبی رو کمتر از واقعیت گزارش بدهد، برد توان کمتری میدهد و آب ولرم میشود؛ اگر بیشتر گزارش بدهد، توان زیاد میشود و آب داغ و بعد قطع میشود.
البته این احتمالش کمتر هست ولی خب این هم به اندازه خودش مهم هست، مخصوصا در دستگاههایی که چند سال بدون فیلتر ورودی کار کردند.
خاموش و روشن شدن مکرر شعله
وقتی شعله هر ۲ ثانیه یک بار قطع و وصل میشود، دیگر مدار آب مقصر نیست و باید سراغ سیستم احتراق رفت. رایجترین دلایلش: کثیف بودن یا فاصله نادرست الکترود یون که برد نمیتواند وجود شعله رو تشخیص بدهد، ضعیف بودن اتصال زمین (ارت) دستگاه که جریان یونیزاسیون رو مختل میکند، و برگشت دود به محفظه.
مورد آخر رو کمی باز کنم. در بعضی پکیجها یک فلنچ محدودکننده در مسیر دود قرار میگیرد که برای دودکشهای کوتاه لازم هست، ولی اگر دودکش طولانی باشد همین فلنچ باعث برگشت گازهای احتراق و خفه شدن شعله میشود. برداشتن فلنچ در این شرایط مشکل رو حل میکند، ولی این تصمیم رو فقط و فقط سرویسکار با توجه به طول و تعداد زانوی دودکش باید بگیرد.
باز شدن همزمان چند شیر و فاصله شیر تا پکیج
دو موردی که خرابی نیستند ولی خیلیها رو به اشتباه میاندازند. یک پکیج ۲۴ کیلوواتی در بهترین حالت با ۳۰ درجه افزایش دما حدود ۱۱ تا ۱۲ لیتر در دقیقه آب گرم میدهد. یک دوش معمولی ۸ تا ۱۰ لیتر مصرف میکند؛ پس اگر همزمان کسی شیر ظرفشویی رو باز کند، دبی از توان دستگاه بیشتر میشود و آب دوش سرد میشود، شیر رو که بست دوباره داغ میشود.
و اینکه هر چه فاصله شیر مصرف تا پکیج بیشتر باشد، آب سرد مانده در لوله بیشتر هست و در شروع، چند ثانیه آب سرد میآید. این یک بار اتفاق میافتد و تکرار نمیشود، پس با نوسان واقعی فرق دارد. راه حلی هم ندارد مگر اینکه لوله برگشت با پمپ سیرکوله نصب بشود که برای آپارتمان معمولا منطقی نیست.
خب چه نتیجهای میگیرم؟ اگر نمیخواهید هر دو سال این کار تکرار بشود، یک فیلتر پلیفسفات روی ورودی آب سرد پکیج نصب کنید؛ در عمل عمر مبدل ثانویه رو در آب سخت دو تا سه برابر میکند.
البته گاهی مبدل آنقدر گرفته که اسید هم جواب نمیدهد و باید تعویض بشود؛ این رو سرویسکار بعد از شستوشو با مقایسه دبی قبل و بعد تشخیص میدهد.